Mu mwanda wa myaka uwalenga 18, ba sayansi bamwene ukuti amaka ya malaiti na magnetism fyali fintu fibili ifishapalana. Panuma kasambilila wa fya mipangilwe ya fintu uwaku Denmark Johann Gerhard Oersted asangile amaka ya malaiti mu 1820, kasambilisha wa fya mipangilwe ya fintu uwaku Britain Michael Faraday asangile amaka ya malaiti mu 1831. abantunse kanshi baingile mu nshita ya maka pa mulandu wa ifi fya kupangapanga. Mu myaka yamuma 1830, kasambilisha wa fya mipangilwe ya fintu uwaku America uweshina lya Joseph Henry alipangile umusebo ilyo alesambilila imibombele ya mishilwa ukubomfya icilangililo ca mipangilwe ya malaiti. Ama relay aya kubalilapo yali aya maka ya malaiti, ayabomfeshe ukupanga no kupwa kwa maka ya malaiti mu fipe fya malaiti ilyo yapeelwe amaka no kufumyapo amaka ku kusunga ukwisula no kwisala kwa maka ya maka ayakulisha, ayakulisha aya nomba. Ukufika kwa iko kwalengele ukuti ukukongama kwa kutali no kucingililwa kwa fipimo fibombe bwino. Ici cipe ca kupangapo ifipe cikalamba mu lyashi lya kale ilya sayansi ya bantunse ne fya sayansi; te cishinte fye ca fya kupangapanga ifya maka lelo na kabili cishinte cacindama ica fya kupangapanga ifya kupangapanga ne fya kupangapanga ifya kupangapanga ifya kupangapanga.
Relay ni cibombelo cakukonkomesha amagetsi ico, nga capeelwa ubukulu bwabikwamo ubwatantikwa no kusungwa pa nshita iyalinga, cilenga intanshi iyatantikwa ukwaluka mu bukulu bwakukonkomesha mu ciputulwa cakufumyamo amalaiti. Nga cakuti ubukulu bwa fyabikwamo bwacepa ukufika pa cipimo cimo kabili bwasungwa pa nshita itali iyalinga, bulabwelela ku cifulo ca buko ica kubalilapo. Ifunde lya iko ilyacindamisha kuti lyakonkwa ukubwelela ku numa ku kutunguluka kwa maka ya malaiti mu mwanda wa myaka uwalenga 19.
